In november startten elf studenten met de opleiding Diabetesverpleegkunde. Verpleegkundigen werkzaam in de thuiszorg, huisartsenpraktijken en ziekenhuizen in de regio Noord en Oost-Nederland. ‘De theorie biedt hen eye-openers, de integratie in de praktijk zorgt soms voor hoofdbrekens,’ vertelt Barth Oeseburg, kerndocent en coördinator van de opleiding.

Leerproces
De meeste studenten werken al lang in de verpleging en zijn opgeleid met hoorcolleges: de deskundige kwam vertellen hoe het moest. De eerste module “Zorg aan chronisch zieken” behandelt onderwerpen als psychosociale zorg en visie. Daarvan kun je niet zo gemakkelijk zeggen hoe het wel of niet moet. Oeseburg geeft een voorbeeld: ‘Ter voorbereiding op een lesdag moesten studenten een interview afnemen bij een patiënt met als centrale vraag: wat houdt diabetes in voor deze patiënt? Tegen welke problemen loopt hij aan? Bij terugkoppeling tijdens de lesdag bleek het moeilijk te definiëren wat problemen zijn en wat niet. De ene patiënt vindt het een probleem dat hij zijn oude werk niet meer kan doen, terwijl een ander gelukkig is met het vervangende werk dat hij doet.’

Integratie
Dit soort opdrachten leiden tot enthousiaste reacties. ‘Ik ben heel anders naar de patiënt gaan kijken,’ zeggen de meeste studenten, ‘zo’n interview zou ik altijd moeten doen.’ Maar de studenten geven ook aan dat ze daar vaak geen tijd voor hebben. Vandaar dat de derde stap belangrijk is: het integreren van de theorie in de praktijk. Hoe ga je het geleerde terug laten komen in je eigen werksituatie?’ De studenten kregen de opdracht een werkplan te maken. ‘Dat doen ze voor het eerst en vinden ze lastig,’ vertelt Oeseburg “Heb je geen voorbeeld van een werkplan?” was de vraag. Terwijl het er niet om gaat dat ik een perfect werkplan krijg, maar dat de studenten bedenken hoe ze hun nieuwe kennis in de eigen praktijk gaan inzetten.’

Oeseburg merkt dat gaandeweg de opleiding het leerproces langzaam verandert. ‘Ik geef de studenten hulpmiddelen als beroepscodes en screeningslijsten om bijvoorbeeld psychosociale problematiek op te sporen, die de praktijk wat dichterbij brengen. De studenten wennen ook aan de materie. Ze vinden het minder vaag en kunnen steeds beter overweg met lastige dilemma’s.’

Endoscopieverpleegkunde
Het Wenckebach Instituut ontwikkelt momenteel de opleiding Endoscopieverpleegkunde, de volgende opleiding op het gebied van chronisch zieken. Deze opleiding start in september 2009. Oeseburg vertelt waarom ook endoscopieverpleegkundigen geschoold zouden moeten worden over chronisch zieken. ‘Een endoscopieverpleegkundige heeft korter en minder frequent contact met de patiënt, maar heeft wel dezelfde rol als het gaat om signalering van problemen en het geven van voorlichting. En als zij zich bewust is van haar rol in de ketenzorg kan ze meer voor de patiënt betekenen.’

Loes Smit