|
Competentiegericht opleiden staat of valt met het vermogen tot reflectie. Dat is moeilijk. Overal. In Nederland maar bijvoorbeeld ook in Kenia. Joya Smit is opleidingcoördinator van de opleiding tot Anesthesiemedewerker bij het Wenckebach Instituut en studeert Pedagogiek (Volwassenen-educatie). Ze is in Nairobi om samen met de docenten te onderzoeken hoe ze de komende jaren competentiegericht onderwijs en onderwijs in het skillslab vorm kunnen geven. Ze doet verslag.
Mijn stage in Kenia doe ik bij het Kenya Medical Training College (KMTC). De KMTC is een overheidsinstelling en verzorgt een groot aantal opleidingen in de gezondheidszorg. In 2000 introduceerde de KMTC het skillslab in Kenia. Inmiddels hebben bijna alle Medical Training Colleges in Kenia er een. De implementatie en het gebruik ervan verloopt bij de een beter dan bij de ander. De mensen van de KMTC skillslab verzorgen daarom workshops. Ik mag daar enkele van bijwonen. Je ziet hoe de introductie in zijn werk gaat en hoe docenten reageren op deze nieuwe onderwijsmethode. Ook hier in Kenia heb je voor- en tegenstanders. Het skillslab in Nairobi draait tegenwoordig moeizaam. De afdeling Verpleegkunde wil niet meewerken en vindt het moeilijk om skillslab-sessies te organiseren. Bovendien vinden verpleegkundigen dat ze het ook prima op de afdeling kunnen leren. Maar als ik met studenten en afgestudeerde verpleegkundigen praat die wel de mogelijkheden van het skillslab hebben benut, vertellen ze dat het ze meer zelfvertrouwen geeft en dat het hun kansen op een beter betaalde baan vergroot. Maar ze vertellen me ook dat er vaak een groot verschil bestaat tussen de procedures die ze aanleren in het skillslab en de procedures die gehanteerd worden op de afdeling. Dit bespreekbaar maken vinden ze erg moeilijk. Ze kopiëren liever het gedrag van de verpleegkundige op de afdeling die hun begeleidt.
Kritisch denken
De KMTC wil professionals opleiden die kritisch kunnen denken en een leven lang leren. Student centered learning moet hen hierbij helpen. Op dat punt zal ik me vooral richten. De theorie wordt voornamelijk in collegevorm gegeven. Studenten weten niet wat ze moeten bestuderen en hoe ze zich het beste kunnen voorbereiden. In het skillslab richt men zich met name op het uitvoeren van de procedures uit de manual. Men besteedt nauwelijks aandacht aan zelfreflectie. Bovendien is het maken van een fout of een vergissing moeilijk. Docenten zijn hier heel goed in non-verbale communicatie. Ze vragen wel door maar laten blijken dat wat je zegt helemaal niet goed is. Lastig is bovendien dat je functioneren niet rechtstreeks met jou wordt besproken. De begeleidende verpleegkundigen zorgen dat je je kunstje zo leert zoals in het boekje staat beschreven. Dus als je de volgende dag beoordeeld wordt en er zijn onvoldoende lakens of handdoeken, zoek je vooraf op andere afdelingen alles bij elkaar. Als gediplomeerd verpleegkundige heb je echter te maken met een heel andere realiteit. Twee patiënten in een bed. Te weinig materialen en middelen. Kritisch denken, verantwoorde keuzes maken of improviseren: het wordt in de beoordeling niet meegenomen.
Een stap voorwaarts
Inmiddels ben ik klaar met mijn voorwerk. Ik interviewde veel studenten en verpleegkundigen die net zijn afgestudeerd. Ik woonde lessen en demonstraties bij in het skillslab en sprak met twee hoofden van een verpleegafdeling. Deze informatie dient als basis voor de focusgroep van 12 docenten van de afdeling Verpleegkunde. Het doel: inzichtelijk maken in hoeverre de opleiding bijdraagt aan het ontwikkelen van een professional die kritisch kan denken en een leven lang blijft leren. Hierbij is het leren reflecteren op je eigen handelen een basisvoorwaarde. En ik verwacht dat men hier nog een stap voorwaarts in kan maken.
|
